ಹಲ್ಮಿಡಿ ಶಾಸನ ವಿವರಣೆ

ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸವು ಶಿಲಾಶಾಸನಗಳು, ನಾಣ್ಯಗಳು, ಪುರಾತತ್ವ ಅವಶೇಷಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಆಧಾರದಿಂದ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಲಾಶಾಸನಗಳು ಬಹುಮುಖ್ಯ. ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯ, ಧಾರ್ಮಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಭಾಷಾ ಪರಂಪರೆಯ ಸ್ಪಷ್ಟ ದಾಖಲೆಯಾಗಿ ಶಾಸನಗಳು ಪರಿಣತಿಯಾಗಿವೆ. ಇಂತಹ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಬಹುಮೌಲ್ಯದ ದಾಖಲೆ ಎಂದರೆ ಹಲ್ಮಿಡಿ ಶಾಸನ. ಇದನ್ನು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಮೊದಲ ಶಾಸನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗೆ ದೊರಕಿರುವ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಲಿಪಿಕೃತ ದಾಖಲೆ ಎಂಬ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬಹುಮಾನ್ಯತೆಯ ಭಾವನೆ ಹೊತ್ತಿದೆ.

ಹಲ್ಮಿಡಿ ಶಾಸನವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬೇಲೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಹಲ್ಮಿಡಿ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಕ್ರಿ.ಶ. 5ನೇ ಶತಮಾನದದ್ದೆಂದು ನಿಖರವಾಗಿ ತಜ್ಞರು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಶಾಸನವು ಪ್ರಾಚೀನ ಗಂಗ ಸಂಸ್ಥಾನದಿಂದ ಹೊರಬಂದಿದ್ದು, ಗಂಗರ ರಾಜ ಶ್ರೀವಿಜಯದೇವನ ಆಡಳಿತಾವಧಿಗೆ ಸೇರಿದೆ. ಸುಮಾರು 50 ಇಂಚು ಎತ್ತರದ ಕಲ್ಲಿನ ಸ್ತಂಭದ ಮೇಲೆ ಈ ಶಾಸನವನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಲಿಪಿಯು ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಲಿಪಿಯ ಪ್ರಾಚೀನ ರೂಪವಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 15 ಸಾಲುಗಳಿವೆ. ಈ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾದ ಭಾಷೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಕನ್ನಡವಾಗಿದೆ. ಅದು ನವ್ಯಕನ್ನಡದ ಹೋಲಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾದ ಭಾಷಾ ರೂಪವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಈ ಶಾಸನವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಧರ್ಮಚಕ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ, ರಾಜಕೀಯ ಘೋಷಣೆಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತ, ದತ್ತಿ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಬಹುಶಃ ಈ ಶಾಸನವು ದತ್ತಿಯ ಘೋಷಣೆಯಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ತಜ್ಞರು ಊಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ಕಠಿಣ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲದೆ ಸರಳ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಶಾಸನದ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಿದಾಗ, ರಾಜಶಕ್ತಿಯು ಜನರಿಗೂ ನೇರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವಂತಿದೆ. ಇದು ರಾಜ ಮತ್ತು ಪ್ರಜೆಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಮಹತ್ವದ ದಾಖಲೆ.

ಹಲ್ಮಿಡಿ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ಭಾಷೆಯು ಲೌಕಿಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯ ಮಿಶ್ರಣವಿಲ್ಲದೆ ಸ್ವಚ್ಛ ಕನ್ನಡದ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಶಾಸನವು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಹಂತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾದ ಶಬ್ದಗಳು, ವ್ಯಾಕರಣದ ಧಾಟುಗಳು ಹಾಗೂ ಶೈಲಿಗಳು ನಂತರದ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೂಲಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಗತಿ. ಈ ಶಾಸನದಿಂದ ಮುಂದೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಆರಂಭವಾದುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಶಾಸನವು ಭಾಷಾ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೂ ಬಹುಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಈ ಶಾಸನದಿಂದ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗಂಗ ರಾಜವಂಶವು ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದುದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಶಾಸನವು ಲಿಪಿಕರ ಕೌಶಲ್ಯ, ಶಾಸನ ಬರೆಯುವ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಲಿಪಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪಾಠ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆ 1905 ರಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ್ದು, ಈಗ ಹಾಸನದ ಪುರಾತತ್ವ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಈ ಶಾಸನದ ಪತ್ತೆದಿಂದ ಕನ್ನಡಿಗರಲ್ಲಿ ಭಾಷೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಭಿಮಾನ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಭಾಷೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹಲ್ಮಿಡಿ ಶಾಸನ ಒಂದು ಬೆಳಕು ತೋರಿದಂತೆ. ಇದರಿಂದ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಇಷ್ಟೊಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ಇತಿಹಾಸವಿದೆಯೆ? ಎಂಬ ಆಸಕ್ತಿ ಜನರಲ್ಲಿ ಮೂಡಿದೆ. ಅನೇಕ ಪಂಡಿತರು, ಭಾಷಾ ತಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಈ ಶಾಸನದ ಕುರಿತು ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಂದಿನ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಈ ಶಾಸನವನ್ನು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಮೂಲ ಶಾಸನವೆಂದು ಗುರುತಿಸಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಇದು ಕೇವಲ ಭಾಷೆಯ ದಾಖಲೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ನಮ್ಮ ನಾಡು, ನುಡಿ, ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ತಾತ್ವಿಕ ಪ್ರತೀಕವೂ ಹೌದು. ಇಂತಹ ಶಾಸನಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವದಿಂದ ಕನ್ನಡಿಗರಲ್ಲಿ ಭಾಷೆಯ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಚಿಂತನೆ ಜಾಗೃತವಾಗಿದೆ. ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಾರಂಭವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಈ ಶಾಸನ ಪೂರೈಸಿದೆ. ಹಲ್ಮಿಡಿಯಂತಹ ಪುಟ್ಟ ಹಳ್ಳಿ ಇಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಭಾಷಾ ಚರಿತ್ರೆಯ ಕೊಂಡಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿರುವುದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಅಚ್ಚರಿಯ ಸಂಗತಿ.

ಇದೀಗ ಹಲ್ಮಿಡಿ ಶಾಸನದ ಪ್ರತಿ ಹಾಗೂ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ಶಾಲಾ ಪಾಠ್ಯಕ್ರಮದ ಭಾಗವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಮೂಲ ಪ್ರಾರಂಭವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಹಲ್ಮಿಡಿ ಶಾಸನದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹಲ್ಮಿಡಿ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ಭಾಷಾ ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷಾ ದಿನವನ್ನು ಈ ಶಾಸನದ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಹಲ್ಮಿಡಿ ಶಾಸನವು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಶಿಲ್ಪವಾಗಿದ್ದು, ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಾಚೀನತೆಯ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ದಾಖಲೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಕಲ್ಲು ಮೇಲಿನ ಕೆತ್ತನೆಯಲ್ಲ, ಅದು ಕನ್ನಡದ ಇತಿಹಾಸದ ಬದುಕುಳಿದ ದೃಢ ಪ್ರಮಾಣ. ಇಂತಹ ಶಾಸನಗಳ ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ ನಮ್ಮ ಭಾಷೆಯ ಬೆಳೆದ ಹಾದಿ, ಸಮಾಜದ ಬದಲಾವಣೆ, ಲಿಪಿಯ ಕ್ರಮಶಃ ವಿಕಾಸ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿಯಬಹುದು. ಹಲ್ಮಿಡಿಯ ಶಾಸನ ಕನ್ನಡದ ಧ್ವನಿಗೆ ಜ್ಞಾಪಕ ಶಿಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ನಾವು ಅದನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ, ಗೌರವಿಸುವ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊಂದಿದ್ದೇವೆ.